{"id":3712,"date":"2023-04-19T18:37:18","date_gmt":"2023-04-19T21:37:18","guid":{"rendered":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/2023\/04\/19\/sustacao-de-contratos-por-tribunais-de-contas-stf-vs-constituicao\/"},"modified":"2023-04-19T18:37:18","modified_gmt":"2023-04-19T21:37:18","slug":"sustacao-de-contratos-por-tribunais-de-contas-stf-vs-constituicao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/2023\/04\/19\/sustacao-de-contratos-por-tribunais-de-contas-stf-vs-constituicao\/","title":{"rendered":"Susta\u00e7\u00e3o de contratos por tribunais de contas: STF vs Constitui\u00e7\u00e3o"},"content":{"rendered":"<p><span>O Supremo Tribunal Federal (STF) passou a referendar a suspens\u00e3o de contratos administrativos por determina\u00e7\u00e3o direta de Tribunal de Contas. Tais decis\u00f5es n\u00e3o colhem fundamento no texto da Constitui\u00e7\u00e3o, que disciplina de modo expresso as compet\u00eancias desse \u00f3rg\u00e3o de controle (artigo 71), mas na suposta exist\u00eancia de um poder geral de cautela dos Tribunais de Contas.<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span>O malabarismo hermen\u00eautico remonta ao Mandado de Seguran\u00e7a 24.510[<\/span><span>1]<\/span><span> e resulta, principalmente, de uma equivocada aplica\u00e7\u00e3o da chamada \u201cteoria dos poderes impl\u00edcitos\u201d (TPI) ao modelo brasileiro de controle externo da Administra\u00e7\u00e3o[2].<\/span><span> A TPI surgiu no s\u00e9culo 19 a partir da interpreta\u00e7\u00e3o, pela Suprema Corte dos EUA[<\/span><span>3]<\/span><span>, de dispositivo espec\u00edfico da sint\u00e9tica Constitui\u00e7\u00e3o daquele pa\u00eds[<\/span><span>4]<\/span><span>, e sob contexto sociopol\u00edtico alheio a nossa realidade[<\/span><span>5]<\/span><span>.<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span>O STF, no entanto, invocando o poder geral de cautela que decorreria da aplica\u00e7\u00e3o da tal teoria \u2013 a qual, no contexto da jurisprud\u00eancia da corte, vale mais por seu nome do que conte\u00fado ou base normativa \u2013, tem se sentido \u00e0 vontade n\u00e3o para interpretar, mas para <\/span><span>superar<\/span><span> o texto constitucional. \u00c9 o que se verificou, por exemplo, no desenvolvimento das decis\u00f5es que autorizaram o tribunal a decretar a indisponibilidade de bens de particulares contratados[6].<\/span><span>\u00a0<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span>Esse movimento parece ter alcan\u00e7ado seu \u00e1pice com o julgamento da Suspens\u00e3o de Seguran\u00e7a 5.505, de 2022[7].<\/span><span> Sem desvios ou sutilezas, o pleno do STF[<\/span><span>8]<\/span><span> chancelou a susta\u00e7\u00e3o de contratos por determina\u00e7\u00e3o direta de Tribunal de Contas, a despeito de a Constitui\u00e7\u00e3o expressamente indicar que, <em>\u201cno caso de contrato, o ato de susta\u00e7\u00e3o ser\u00e1 adotado diretamente pelo Congresso Nacional\u201d<\/em> (artigo 71, \u00a72\u00ba).<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span>Para grande parte da literatura especializada, o texto normativo \u00e9 claro e a veda\u00e7\u00e3o inequ\u00edvoca[9].<\/span><span> Os anais da Assembleia Nacional Constituinte tamb\u00e9m indicam que se trata de desenho institucional intencionalmente definido, fruto de debates e alguma reflex\u00e3o[<\/span><span>10].<\/span><span>\u00a0<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span>O STF, contudo, n\u00e3o enfrenta o texto da Constitui\u00e7\u00e3o e o desafio de interpret\u00e1-lo \u00e0 luz da evolu\u00e7\u00e3o do nosso ordenamento jur\u00eddico. Opta por sua supera\u00e7\u00e3o a partir da invoca\u00e7\u00e3o ret\u00f3rica de teoria estrangeira. Algo parece fora de lugar.<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW259226477 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW259226477 BCX0\">[1]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW259226477 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW259226477 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW259226477 BCX0\">Em especial,\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW259226477 BCX0\">a<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW259226477 BCX0\">o voto do Min. Celso de Mello. MS 24.510, Rel. Min. Ellen Gracie, Tribunal Pleno, j. 19-11-2003, DJ 19-03-2004.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW259226477 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW246832953 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW246832953 BCX0\">[2]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW246832953 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW246832953 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW246832953 BCX0\">Para uma cr\u00edtica mais aprofundada aos fundamentos uti<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW246832953 BCX0\">lizados para justificar o\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW246832953 BCX0\">poder geral de cautela dos Tribunais de Contas, entre eles a TPI, ver LIMA, Diogo Uehbe.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW246832953 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW246832953 BCX0\">Compet\u00eancias Cautelares do Tribunal de Contas da Uni\u00e3o<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW246832953 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW246832953 BCX0\">. Belo Horizonte: F\u00f3rum, 2022, p. 141-159.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW246832953 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW147069455 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW147069455 BCX0\">[3]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW147069455 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW147069455 BCX0\">\u00a0UNITED STATES. U. S. Supreme Court. McCulloch v. Maryland. 17 U.S. 4 Wheat.\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW147069455 BCX0\">316, 316, 1819.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW147069455 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span>[4]<\/span><span>\u00a0A\u00a0chamada\u00a0\u201c<\/span><span>Necessary and Proper Clause<\/span><span>\u201d\u00a0(<\/span><span>Article I, Section 8<\/span><span>):\u00a0\u201c<\/span><span>The Congress shall have Power (\u2026) to<\/span><span>\u00a0make all Laws which shall be necessary and proper for carrying into Execution the foregoing Powers, and all other Powers vested by this Constitution in the Government of the United States, or in any Department or Officer thereof<\/span><span>\u201d.\u00a0<\/span><span>UNITED STATES SENATE.\u00a0Dispon\u00edvel em:<\/span><span> \u00a0<\/span><span><a href=\"https:\/\/www.senate.gov\/civics\/constitution_item\/constitution.htm#a1_sec8\">https:\/\/www.senate.gov\/civics\/constitution_item\/constitution.htm#a1_sec8<\/a>. Acesso em: 18 abr. 2023.<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW192749435 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW192749435 BCX0\">[5]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW192749435 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">\u00a0Discutiu-se se o Poder Legislativo federal teria compet\u00eancia para criar um banco p\u00fablico em detrimento de eventuais interesses dos estados. A Corte, interpretando a \u201c<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW192749435 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">Necessary<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">and<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">Proper<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">Clause<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW192749435 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">\u201d, entendeu que tal compet\u00eancia legislativa estaria impl\u00edcita no referido dispositivo da constitui\u00e7\u00e3o daquele pa\u00eds.<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">\u00a0O debate, portanto, versava sobre o modelo de federalismo que deveria prevalecer nos EUA<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">\u00a0\u2013 quest\u00e3o delicada para o pa\u00eds, especialmente nas primeiras d\u00e9cadas de sua constitui\u00e7\u00e3o<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW192749435 BCX0\">.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW192749435 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW85364607 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW85364607 BCX0\">[6]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW85364607 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW85364607 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW85364607 BCX0\">Em decis\u00f5es monocr\u00e1ticas e colegiadas. Exemplificativamente:\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW85364607 BCX0\">MS 34.446, MS 34.793, MS 35.158, MS 35.404, MS 35.506, MS 35.529, MS 35.555 e MS 35.623.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW85364607 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW16164844 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW16164844 BCX0\">[7]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW16164844 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW16164844 BCX0\">\u00a0SS 5.505, Rel. Min. Luiz Fux, Tribunal Pleno, j. 07-02-2022, DJE 24-02-2022.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW16164844 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW252848380 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW252848380 BCX0\">[8]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW252848380 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW252848380 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW252848380 BCX0\">Havia, at\u00e9 ent\u00e3o, apenas decis\u00f5es\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW252848380 BCX0\">monocr\u00e1ticas (SS 5.182) ou da 1\u00aa Turma (MS 35.038)<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW252848380 BCX0\">\u00a0sobre o\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW252848380 BCX0\">tema<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW252848380 BCX0\">.<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW252848380 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW5641988 BCX0\">[9]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">\u00a0SILVA, Jos\u00e9 Afonso da.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">Curso de direito constitucional positivo<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">. 43. ed. S\u00e3o Paulo: Malheiros;\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">BANDEIRA DE MELLO, Celso Ant\u00f4nio.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">Compet\u00eancia dos Tribunais de Contas \u2013 impossibilidade de suspenderem a execu\u00e7\u00e3o financeira de contratos administrativos e de fixarem valores m\u00e1ximos para pagamento de execu\u00e7\u00e3o de obras p\u00fablicas<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">In:\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">BANDEIRA DE MELLO, Celso Ant\u00f4nio.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">Pareceres de direito administrativo<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">. S\u00e3o Paulo: Malheiros, 2011<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">;<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">SUNDFELD, Carlos Ari; C\u00c2MARA, Jacintho Arruda. Compet\u00eancias de Controle dos Tribunais de Contas \u2013 possibilidades e limites.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">In<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">: SUNDFELD, Carlos Ari.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">Contrata\u00e7\u00f5es p\u00fablicas e o seu controle<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">. S\u00e3o Paulo: Malheiros, 2013<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">;<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">\u00a0DI PIETRO, Maria Sylvia Zanella.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">O papel dos Tribunais de Contas no controle dos contratos administrativos<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW5641988 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">. Revista Interesse P\u00fablico. Belo Horizonte, ano 15, n. 82,\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">nov.-dez<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW5641988 BCX0\">. 2013.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW5641988 BCX0\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p class=\"jota-article__reference\"><span class=\"TextRun BlobObject DragDrop SCXW144064157 BCX0\"><span class=\"Superscript SCXW144064157 BCX0\">[10]<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW144064157 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW144064157 BCX0\">\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW144064157 BCX0\">ROSILHO,\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW144064157 BCX0\">Andr\u00e9.\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW144064157 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW144064157 BCX0\">Tribunal de Contas da Uni\u00e3o \u2013 Compet\u00eancias, Jurisdi\u00e7\u00e3o e Instrumentos de Controle<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW144064157 BCX0\"><span class=\"NormalTextRun SCXW144064157 BCX0\">. S\u00e3o Paulo: Quartier\u00a0<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW144064157 BCX0\">Latin<\/span><span class=\"NormalTextRun SCXW144064157 BCX0\">, 2019, p. 281.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O Supremo Tribunal Federal (STF) passou a referendar a suspens\u00e3o de contratos administrativos por determina\u00e7\u00e3o direta de Tribunal de Contas. Tais decis\u00f5es n\u00e3o colhem fundamento no texto da Constitui\u00e7\u00e3o, que disciplina de modo expresso as compet\u00eancias desse \u00f3rg\u00e3o de controle (artigo 71), mas na suposta exist\u00eancia de um poder geral de cautela dos Tribunais de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3712"}],"collection":[{"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3712"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3712\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aprimora.site\/carvalhoalmeidaadvogados\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}